- Nuôi trồng thủy sản nước mặn đang khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu, tăng trưởng kinh tế của tỉnh, đồng thời là sinh kế gắn bó lâu đời của đông đảo hộ dân ven biển Lâm Đồng. Tuy nhiên, dù sở hữu tiềm năng lớn từ vùng biển nội thủy trên 20.000 km², ngành thủy sản địa phương vẫn đang đứng trước bài toán khó về quy hoạch, hạ tầng, thích ứng biến đổi khí hậu trên hành trình hướng tới phát triển bền vững.Thống kê từ Chi cục Thủy sản và Biển đảo Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có 7 khu vực nuôi biển ven bờ, ven đảo, tập trung tại các vùng nuôi như Vĩnh Hảo, Liên Hương, Phan Rí Cửa, Tân Thành, Hòa Thắng, Mũi Né và đặc khu Phú Quý. Hoạt động này quy tụ 130 hộ dân với 142 cụm bè nuôi, bao gồm 3.077 lồng nuôi và 11 hồ chắn có tổng diện tích 4.164 m2.
Nhóm đối tượng nuôi chủ yếu là những loài có giá trị kinh tế như cá bớp, cá mú, cá chim, cá bè quỵt, tôm hùm. Phần lớn vẫn duy trì hình thức sản xuất nhỏ lẻ theo hộ gia đình với công nghệ truyền thống. Bên cạnh đó, toàn tỉnh hiện có 750 ha diện tích nuôi thủy sản nước lợ, mặn thương phẩm ven biển, trong đó bao gồm 720 ha nuôi tôm và 30 ha nuôi ốc hương.
Mặc dù dư địa phát triển rất lớn, thực tế địa lý lại đặt ra không ít thách thức cho ngành. Dọc chiều dài bờ biển Lâm Đồng không có các vịnh lớn hay vùng kín gió để phát triển mạnh nuôi biển, thay vào đó là các vùng bãi ngang chịu nhiều sóng gió. Ảnh hưởng thường trực của các cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới hàng năm trở thành mối đe dọa lớn đối với hệ thống lồng bè và hoạt động sản xuất.
Thêm vào đó, chất lượng môi trường nước diễn biến phức tạp dẫn đến tình trạng thủy sản hao hụt đáng kể trong những ngày biển động. Đơn cử tại Phan Rí Cửa, với diện tích nuôi trồng thủy sản hơn 71 ha (trong đó mặt nước mặn, lợ gần 30 ha tập trung nuôi tôm thẻ chân trắng, ốc hương, lồng bè), địa phương đang cần được quy hoạch lại vùng nuôi, đầu tư nâng cấp hạ tầng cấp thoát nước chung, kiểm soát chặt chẽ chất lượng con giống trước khi thả nuôi để nâng cao hiệu quả kinh tế.
Nhìn nhận tổng thể, ngành nông nghiệp tỉnh đánh giá việc ứng dụng khoa học công nghệ mới và tiên tiến vào sản xuất nuôi trồng thủy sản vẫn còn hạn chế, đặc biệt là các mô hình nuôi thử nghiệm giống thủy sản mới hay giống đặc sản chưa thể nhân rộng ra diện tích lớn.
Đứng trước bối cảnh đòi hỏi sự chuyển dịch chiến lược, tại diễn đàn Khuyến nông và Nông nghiệp mới đây với chủ đề “Giải pháp phát triển nuôi trồng thủy sản nước mặn bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu” ngày 24/8 vừa qua, ông Nguyễn Văn Chiến – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh nhấn mạnh, tư duy thúc đẩy tăng trưởng bằng mọi giá không còn phù hợp. Theo đó, ngành cần chuyển dịch mạnh mẽ sang tư duy phát triển bền vững, chủ động thích ứng và dựa vào khoa học công nghệ.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, lãnh đạo ngành nông nghiệp tỉnh định hướng tập trung rà soát, quy hoạch các vùng nuôi gắn liền với bản đồ rủi ro thiên tai. Công nghệ số sẽ được ứng dụng để xây dựng hệ thống dữ liệu và bản đồ cảnh báo sớm về ô nhiễm môi trường, nguồn nước cũng như biến đổi địa hình, đảm bảo vùng nuôi có không gian an toàn, phù hợp với sức tải môi trường. Song song đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, khuyến khích mô hình tuần hoàn, tỉnh chú trọng đầu tư làm chủ công nghệ chọn tạo con giống chất lượng cao, có khả năng kháng bệnh, thích ứng tốt với biến đổi thời tiết.
Bên cạnh việc khuyến khích người dân chuyển đổi sang các mô hình nuôi an toàn sinh học nhằm bảo vệ môi trường, gia tăng giá trị sản phẩm, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục hoàn thiện, hiện đại hóa hệ thống hạ tầng kỹ thuật vùng nuôi tập trung, thắt chặt chuỗi liên kết và nâng cao năng lực cho người nuôi. Công tác củng cố, phát triển khuyến nông cộng đồng cũng được đẩy mạnh để làm cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp chế biến xuất khẩu, các hộ nuôi nhỏ lẻ, kết hợp tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng ứng dụng công nghệ số giúp bà con chủ động kiểm soát môi trường ao nuôi hằng ngày, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên.