- Ngày 10/7, đoàn công tác Hiệp hội Yến sào Việt Nam do ông Lê Thành Đại – Chủ tịch Hiệp hội dẫn đầu, đã có buổi khảo sát thực tế tại các hang yến đảo Cù Lao Chàm (xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng) và dâng hương tại miếu Tổ nghề yến. Chuyến công tác nhằm tìm hiểu thực trạng, hướng tới việc hợp tác nghiên cứu khoa học, bảo tồn nguồn lợi yến đảo trước xu hướng sụt giảm sản lượng.
Áp lực bảo vệ hang yến trước các hành vi lấn chiếm
Cù Lao Chàm được xem là một trong những cái nôi của nghề khai thác tổ yến đảo tại Việt Nam. Tuy nhiên, công tác quản lý và bảo vệ an ninh tại các hang yến hiện nay đang gặp không ít trở ngại.
Thông tin về vấn đề này, ông Trần Thanh Hải, Phó Giám đốc Ban quản lý (BQL) và Khai thác yến Cù Lao Chàm cho biết, khó khăn lớn nhất đến từ ý thức của một bộ phận ngư dân. Tình trạng đánh bắt, khai thác lấn chiếm quá sát khu vực hang yến vẫn diễn ra, gây áp lực lớn cho lực lượng chức năng. Trong khi đó, điều kiện cơ sở vật chất, công cụ hỗ trợ cho lực lượng bảo vệ trên đảo hầu như không có, khiến việc ngăn chặn các đối tượng xâm nhập trái phép gặp nhiều bất lợi. Điểm tựa lớn nhất hiện nay là ý thức người dân sinh sống trên đảo Cù Lao Chàm khá tốt, chưa ghi nhận trường hợp người dân tự ý vào hang trộm cắp tổ yến.
Để giải quyết bất cập, BQL đang kiến nghị các cơ quan chức năng sớm khoanh vùng bảo tồn khu vực trước cửa biển nhằm hạn chế tàu thuyền tiếp cận quá sát miệng hang, đồng thời trang bị công cụ hỗ trợ thiết yếu và bổ sung chế tài xử lý để đảm bảo an ninh cho các hang yến. Đồng thời, để không làm ảnh hưởng đến vòng đời sinh sản của đàn chim yến, quy trình khai thác tại Cù Lao Chàm hiện được kiểm soát chặt chẽ theo định hướng bền vững. Ông Trần Thanh Hải cho biết, kể từ khi chuyển về trực thuộc UBND xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng đơn vị ưu tiên mục tiêu bảo tồn hệ sinh thái và chỉ tổ chức khai thác duy nhất 1 vụ/năm.
Quy trình thu hoạch tại đây vẫn duy trì phương pháp thủ công truyền thống. Công nhân sử dụng giàn giáo bằng tre, nứa kết hợp với dây mây – một loại dây leo dẻo dai đặc sản của đảo, để tiếp cận các vách đá hiểm trở. Tổ yến sau khi thu hoạch được tập kết về kho trung tâm, trải qua công đoạn sơ chế nhặt sạch lông, niêm phong và tổ chức tiêu thụ thông qua hình thức đấu giá công khai.
Lối đi nào cho việc duy trì nguồn lợi yến đảo?
Thực tế hiện nay, sản lượng tổ yến đảo đang có xu hướng dịch chuyển và sụt giảm. Khác với yến nhà vốn đã có nhiều giải pháp công nghệ can thiệp, phân khúc yến đảo vẫn đang thiếu các cơ sở nghiên cứu cải tiến mang tính chuyên sâu.
Trước thực trạng sụt giảm sản lượng yến đảo, ông Lê Thành Đại – Chủ tịch Hiệp hội Yến sào Việt Nam cho biết, Hiệp hội đang xúc tiến thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Yến sào Việt Nam. Trung tâm này sẽ tập trung vào việc bảo tồn, phát triển đàn yến đảo và nghiên cứu giải pháp kỹ thuật phù hợp, đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu để gia tăng giá trị thương mại cho sản phẩm.
Từ kết quả của chuyến khảo sát này, BQL và Khai thác yến Cù Lao Chàm kỳ vọng các bên sẽ tăng cường kết nối, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu khoa học để vừa bảo tồn được di sản thiên nhiên, vừa tạo cơ sở đưa thương hiệu yến sào Cù Lao Chàm tiếp cận hiệu quả hơn với thị trường trong nước lẫn quốc tế.