- Ngày 12/8/2026, tại Khách sạn Sài Gòn – Quảng Bình, tỉnh Quảng Trị tổ chức hội nghị công bố Quyết định công nhận Khu du lịch cấp tỉnh Phong Nha – Kẻ Bàng. Sự kiện có sự tham dự của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp du lịch và đại diện các địa phương. Việc được công nhận là Khu du lịch cấp tỉnh tạo thêm cơ sở để Phong Nha – Kẻ Bàng mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước định hình một trung tâm du lịch sinh thái, khám phá, mạo hiểm có sức hút ở quy mô quốc gia và quốc tế.Việc công nhận Khu du lịch cấp tỉnh Phong Nha – Kẻ Bàng mở ra một giai đoạn phát triển mới cho “Vương quốc hang động”, với không gian du lịch rộng hơn, sản phẩm đa dạng hơn và yêu cầu ngày càng cao về bảo tồn rừng, đa dạng sinh học, di sản cùng sinh kế của cộng đồng vùng đệm.
Mở rộng không gian, nâng tầm giá trị
Phong Nha – Kẻ Bàng từ lâu đã là một điểm đến nổi bật của Việt Nam với hệ thống hang động, rừng nguyên sinh, sông suối và hệ sinh thái đa dạng. Việc hình thành Khu du lịch cấp tỉnh Phong Nha – Kẻ Bàng không chỉ tập trung vào những tuyến, điểm quen thuộc trong Vườn Quốc gia mà còn mở rộng sự kết nối tới các khu vực vùng đệm, cộng đồng dân cư và những sản phẩm du lịch mới.
Theo hồ sơ được công bố tại hội nghị, Khu du lịch cấp tỉnh Phong Nha – Kẻ Bàng có diện tích khoảng 167.250,4 ha, bao gồm toàn bộ diện tích Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và các xã vùng đệm. Không gian này được xác định ranh giới gắn với các khu vực thuộc Phong Nha, Thượng Trạch và các địa bàn liên quan.
Đáng chú ý, khoảng 95% diện tích khu vực là rừng tự nhiên, trong đó đất lâm nghiệp chiếm hơn 159.000 ha. Đặc điểm này tạo ra lợi thế lớn cho phát triển du lịch sinh thái và các hoạt động khám phá thiên nhiên, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt trong quản lý rừng, bảo vệ đa dạng sinh học và giữ gìn các giá trị nguyên bản của Di sản thiên nhiên thế giới.
Quyết định Khu Du lịch Phong Nha – Kẻ Bàng khu du lịch cấp tỉnh
Để hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận Khu du lịch cấp tỉnh, Phong Nha – Kẻ Bàng đã trải qua nhiều bước xây dựng, rà soát và thẩm định.
Ngày 27/2/2026, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận Khu du lịch cấp tỉnh. Đến ngày 31/3, hồ sơ được gửi qua dịch vụ hành chính công đến Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Sau đó, các cơ quan chức năng tiến hành thẩm định, khảo sát thực tế và lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan. Phạm vi, ranh giới và các điều kiện công nhận khu du lịch được rà soát qua nhiều bước, đồng thời phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch, quy định về quản lý rừng đặc dụng và yêu cầu bảo tồn Di sản thiên nhiên thế giới.
Ngày 25/5/2026, Văn phòng UBND tỉnh có văn bản về việc xác định phạm vi, ranh giới theo đề xuất của Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Các cơ quan chuyên môn và địa phương vùng đệm tiếp tục xác nhận, thống nhất phạm vi khu du lịch.
Ngày 18/6/2026, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng hoàn thiện, gửi hồ sơ đề nghị công nhận khu du lịch cấp tỉnh. Ngày 3/7, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có tờ trình đề nghị công nhận. Đến ngày 16/7/2026, UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Quyết định số 2850/QĐ-UBND về việc công nhận Khu du lịch cấp tỉnh Phong Nha – Kẻ Bàng.
Quá trình này cho thấy việc công nhận khu du lịch không chỉ mang ý nghĩa về mặt quản lý mà còn tạo cơ sở để tổ chức lại không gian, kết nối các nguồn lực và khai thác tốt hơn những giá trị thiên nhiên, văn hóa, cảnh quan và cộng đồng tại Phong Nha – Kẻ Bàng.
Đa dạng hóa trải nghiệm từ hang động đến vùng đệm
Một trong những điểm đáng chú ý trong định hướng phát triển là sự đa dạng của hệ thống sản phẩm. Hiện Vườn Quốc gia có 19 tuyến, điểm du lịch đang hoạt động, được tổ chức theo nhiều hình thức như tự tổ chức, liên kết và cho thuê môi trường rừng.
Các sản phẩm đã trở thành thương hiệu gồm Phong Nha – Tiên Sơn, Phong Nha – Khám phá chiều sâu bí ẩn, Động Phong Nha, Suối nước Moọc, Sông Chày – Hang Tối, Hang Tám Cô, đường 20 Quyết Thắng, hang Cô Y Tá Nguyễn Thị Sặng.
Ở phân khúc khám phá, mạo hiểm, những địa danh như Sơn Đoòng, Hang Va – Hang Nước Nứt, Hang Pygmy, Hang Trạ Ang, Hang Én, Hang Ba, Hệ thống Tú Làn cùng các tuyến khám phá rừng, hang động khác tạo nên những lựa chọn đa dạng cho du khách.
Từ những hành trình tham quan tương đối nhẹ nhàng đến các chuyến trekking, thám hiểm đòi hỏi thể lực, kỹ năng và thời gian, Phong Nha – Kẻ Bàng có khả năng đáp ứng nhiều nhu cầu trải nghiệm khác nhau.
Không gian du lịch cũng đang được mở rộng tại vùng đệm với những mô hình như Phong Nha Valley Glamping, Suối Đá Eco Tourist Area, Hava Valley – Thung lũng Ngọc Bích, Chày Lập Farmstay, Blue Diamond Retreat, Lèn Chùa Eco, Auko Eco-Wellness Lodges… Sự phát triển của các mô hình lưu trú và trải nghiệm này góp phần đưa du khách đến gần hơn với thiên nhiên và đời sống văn hóa bản địa.
Nền tảng thị trường thể hiện qua những con số
Lượng khách và doanh thu cho thấy Phong Nha – Kẻ Bàng đã hình thành một thị trường du lịch đáng kể.
Trong giai đoạn 2020 – 2025, tổng lượng khách tham quan Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đạt khoảng 3,59 triệu lượt. Trong đó, khách trong nước hơn 3,1 triệu lượt và khách quốc tế hơn 488.000 lượt. Tổng doanh thu từ các khu, điểm và tuyến du lịch đạt hơn 1.312 tỷ đồng.
Riêng năm 2025, lượng khách tham quan đạt khoảng 899.595 lượt, gồm hơn 719.000 lượt khách trong nước và hơn 180.500 lượt khách quốc tế. Doanh thu từ các khu, điểm và tuyến du lịch đạt khoảng 317 tỷ đồng.
Trong 7 tháng đầu năm 2026, Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đón hơn 810.000 lượt khách, tăng 14% so với cùng kỳ. Khách trong nước đạt gần 675.000 lượt, tăng 15%; khách quốc tế hơn 135.000 lượt, tăng 9%. Tổng doanh thu đạt khoảng 300 tỷ đồng, tăng 18%.
Những kết quả này cho thấy sức hút của điểm đến vẫn được duy trì. Tuy nhiên, cùng với lượng khách tăng là yêu cầu kiểm soát tốt hơn tác động đối với rừng, hang động, nguồn nước, cảnh quan và đời sống cộng đồng.
Định hướng phát triển Phong Nha – Kẻ Bàng đặt du lịch trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo tồn Di sản thiên nhiên thế giới, bảo vệ rừng và đa dạng sinh học.
Đến năm 2030, Phong Nha – Kẻ Bàng được định hướng trở thành trung tâm du lịch quốc gia, quốc tế, với những sản phẩm đặc trưng về thám hiểm hang động, du lịch sinh thái, nghiên cứu và trải nghiệm thiên nhiên.
Đến năm 2035, mục tiêu hướng tới việc trở thành khu du lịch trọng điểm của Việt Nam, trung tâm du lịch mạo hiểm của Đông Nam Á, điểm đến khám phá và trải nghiệm thiên nhiên hàng đầu Việt Nam.
Trong giai đoạn 2035 – 2050, định hướng được nâng lên với mục tiêu trở thành điểm đến hàng đầu châu Á về thám hiểm hang động, nghiên cứu và tìm hiểu văn hóa bản địa, di tích khảo cổ.
Để thực hiện các định hướng này, những nhóm giải pháp được đặt ra gồm hoàn thiện quy hoạch và quản lý không gian, đầu tư hạ tầng giao thông, nâng cao chất lượng dịch vụ, kiểm soát sức chứa tại các điểm nhạy cảm, xử lý rác thải và nước thải, đồng thời phát triển các sản phẩm du lịch xanh và có trách nhiệm.
Người dân vùng đệm – chủ thể của du lịch mới
Phong Nha – Kẻ Bàng không chỉ có cảnh quan tự nhiên mà còn có những cộng đồng dân cư với văn hóa, phong tục và đời sống giàu bản sắc. Vì vậy, phát triển du lịch cộng đồng được xem là một hướng có khả năng tạo thêm sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân vùng đệm.
Các mô hình homestay, farmstay, du lịch cộng đồng và trải nghiệm bản địa có thể giúp du khách tiếp cận sâu hơn với đời sống địa phương. Hồ sơ cũng đề cập định hướng nghiên cứu xây dựng các làng văn hóa du lịch; phát triển homestay, farmstay tại những khu vực có cộng đồng dân tộc thiểu số; đồng thời gắn hoạt động du lịch với văn hóa của người Ma Coong, trong đó có Lễ hội đập trống của người Ma Coong.
Khi cộng đồng địa phương tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch và nhận được lợi ích từ những giá trị của tài nguyên tự nhiên, việc bảo vệ rừng và gìn giữ văn hóa cũng có thêm một động lực thực tế, lâu dài.
Bên cạnh phát triển sản phẩm và hạ tầng, chuyển đổi số được xác định là một thành tố quan trọng trong quá trình đổi mới hoạt động du lịch. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch, hệ thống thông tin trực tuyến và ứng dụng công nghệ trong quản lý, quảng bá, cung cấp dịch vụ có thể giúp Phong Nha – Kẻ Bàng tiếp cận du khách hiệu quả hơn.
Chuyển mình bằng công nghệ và tư duy mới
Trong môi trường du lịch ngày càng phụ thuộc vào hình ảnh, trải nghiệm và khả năng kết nối trên nền tảng số, việc quảng bá điểm đến không chỉ dừng ở giới thiệu cảnh quan. Câu chuyện về thiên nhiên, văn hóa, con người và những trải nghiệm đặc trưng cũng cần được truyền tải một cách phù hợp.
Cùng với đó, đào tạo nguồn nhân lực tiếp tục là yếu tố quan trọng. Đội ngũ làm du lịch cần được trang bị kiến thức về thiên nhiên, văn hóa, kỹ năng phục vụ và ngoại ngữ để đáp ứng yêu cầu của một điểm đến hướng tới thị trường quốc tế.
Việc công nhận Khu du lịch cấp tỉnh Phong Nha – Kẻ Bàng mở ra một giai đoạn phát triển mới, trong đó không gian du lịch được nhìn nhận rộng hơn và các sản phẩm được định hướng đa dạng hơn. Từ thế mạnh về hang động, điểm đến có thể phát triển đồng thời các loại hình nghỉ dưỡng, trải nghiệm thiên nhiên, nghiên cứu, du lịch cộng đồng và du lịch mạo hiểm.
Điều quan trọng là quá trình mở rộng ấy phải được đặt trong giới hạn của khả năng chịu tải tự nhiên và yêu cầu bảo tồn Di sản thiên nhiên thế giới. Tăng trưởng du lịch chỉ thực sự có ý nghĩa khi những giá trị tạo nên sức hấp dẫn của Phong Nha – Kẻ Bàng vẫn được giữ gìn cho các thế hệ tiếp theo.
Với diện tích rộng, hệ thống rừng tự nhiên lớn, mạng lưới hang động đặc sắc, các sản phẩm du lịch đã hình thành cùng sự tham gia ngày càng rõ nét của cộng đồng vùng đệm, Phong Nha – Kẻ Bàng đang có những điều kiện để bước vào một giai đoạn phát triển mới. Bài toán phía trước không chỉ nằm ở việc thu hút thêm du khách mà còn ở cách quản lý không gian, phân bổ lợi ích và bảo vệ những giá trị tự nhiên, văn hóa vốn là nền tảng của điểm đến.