Chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” soi sáng hành trình giữ biển

Từ chân lý độc lập, tự do đến ý chí giữ biển

Độc lập, tự do là khát vọng cháy bỏng, là giá trị thiêng liêng mà dân tộc Việt Nam đã phải đánh đổi bằng biết bao máu xương trong suốt chiều dài dựng nước và giữ nước. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do của dân tộc. Hai mươi mốt năm sau, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, trong Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước ngày 17/7/1966, Người khẳng định chân lý: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Từ lời tuyên bố về quyền độc lập của dân tộc đến lời hiệu triệu bảo vệ độc lập bằng mọi giá là một mạch tư tưởng nhất quán, kết tinh ý chí, khí phách và sức mạnh Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh.

Dưới ngọn cờ độc lập, tự do, quân và dân ta đã vượt qua muôn vàn gian khổ, hy sinh, làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Từ đó, chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” trở thành tài sản tinh thần vô giá, tiếp tục cổ vũ các thế hệ người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đối với Hải quân nhân dân Việt Nam, chân lý ấy gắn bó mật thiết với tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh về biển, đảo. Ngày 10/4/1956, nói chuyện tại Hội nghị cán bộ cải cách miền biển, Người chỉ rõ: “Đồng bằng là nhà, mà biển là cửa. Giữ nhà mà không giữ cửa có được không?”. Cách nói giản dị nhưng hàm chứa tư duy chiến lược sâu sắc: Biển là không gian sinh tồn, phát triển, đồng thời là hướng phòng thủ đặc biệt quan trọng của đất nước.

Trước đó, ngày 7/5/1955, Bộ Quốc phòng ra Nghị định số 284/NĐ/A thành lập Cục Phòng thủ bờ bể / tiền thân của Quân chủng Hải quân. Trong những năm đầu xây dựng lực lượng, bộ đội Hải quân ba lần vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm, vào các ngày 30/3/1959, 15/3/1961 và 13/11/1962. Mỗi lần đến với cán bộ, chiến sĩ Hải quân, Người đều dành sự quan tâm sâu sắc và những lời căn dặn thiết thực về xây dựng lực lượng, huấn luyện, làm chủ vũ khí, trang bị và bảo vệ biển, đảo.

Ngày 30/3/1959, lần đầu đến thăm Trường Huấn luyện Hải quân, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn các thủy thủ phải yêu biển, chịu khó học tập kỹ thuật để sử dụng tàu cho tốt, chiến đấu cho giỏi; phải học tập, phấn đấu không ngừng để bản thân tiến bộ và xây dựng Hải quân mau chóng trưởng thành. Lời dạy ấy đến nay vẫn vẹn nguyên giá trị: Người chiến sĩ Hải quân muốn hoàn thành nhiệm vụ phải có bản lĩnh, có tri thức, làm chủ vũ khí, trang bị và không ngừng nâng cao trình độ chiến đấu.

Ngày 15/3/1961, Người căn dặn: “Ngày trước ta chỉ có đêm và rừng. Ngày nay ta có ngày, có trời, có biển. Bờ biển ta dài, tươi đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó”. Người đồng thời chỉ rõ nhiệm vụ của Hải quân “rất nặng nề nhưng rất vẻ vang”, yêu cầu phải tìm ra cách đánh phù hợp với con người, địa hình và vũ khí, trang bị của ta; học tập kinh nghiệm chiến đấu hiện đại nhưng không được quên truyền thống đánh giặc của tổ tiên. Đó là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bản lĩnh chính trị, trí tuệ quân sự, tinh thần tự lực, tự cường và nghệ thuật phát huy nhân tố con người.

Ngày 13/11/1962, thăm căn cứ Hải quân tại đảo Vạn Hoa, Quảng Ninh, Người lại ân cần căn dặn cán bộ, chiến sĩ phải biết “yêu quý đảo như nhà mình”. Từ “biển là cửa”, “phải biết giữ gìn lấy nó” đến “yêu quý đảo như nhà mình”, những lời dạy của Bác đã trở thành tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt, bồi đắp ý thức trách nhiệm của người chiến sĩ Hải quân đối với từng sải biển, hòn đảo của Tổ quốc.

Thấm nhuần lời Bác dạy, trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và phát triển, Hải quân nhân dân Việt Nam đã lập nên nhiều chiến công vang dội, có chiến công đã trở thành huyền thoại. Trong trận đầu thử lửa ngày 2 và 5/8/1964, bộ đội Hải quân đã anh dũng đánh đuổi tàu khu trục Mỹ xâm phạm vùng biển nước ta, phối hợp với quân và dân miền Bắc đánh trả cuộc tập kích bằng không quân, hải quân của địch, làm nên Chiến thắng trận đầu vẻ vang.

Với quyết tâm “Đánh địch mà đi, mở đường mà tiến”, bộ đội Hải quân cùng các lực lượng rà phá hàng nghìn quả thủy lôi, bom từ trường, mở luồng, thông tuyến, giữ vững mạch máu giao thông trên biển. Các chiến sĩ Đặc công Hải quân – những “Yết Kiêu thời đại Hồ Chí Minh” lập nhiều chiến công xuất sắc trên chiến trường Đông Hà – Cửa Việt. Những con tàu không số trên tuyến vận tải chiến lược Đường Hồ Chí Minh trên biển vượt qua sự phong tỏa gắt gao của kẻ thù, vận chuyển người và vũ khí từ hậu phương lớn miền Bắc chi viện chiến trường miền Nam, góp phần quan trọng vào thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, Hải quân nhân dân Việt Nam phối hợp với các lực lượng thần tốc tiến công, giải phóng quần đảo Trường Sa và các đảo trên vùng biển miền Trung, Tây Nam, góp phần làm nên thắng lợi trọn vẹn của dân tộc. Sau ngày đất nước thống nhất, bộ đội Hải quân tiếp tục chiến đấu bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới Tây Nam của Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả tại Lào, Campuchia.

Trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc, ý chí ấy tiếp tục được thử thách và tỏa sáng. Đêm 13 rạng sáng 14/12/1998, giữa cơn bão dữ tại Nhà giàn DK1/6 Phúc Nguyên A, Đại úy Vũ Quang Chương và đồng đội đã bình tĩnh, kiên cường bám trụ đến những thời khắc cuối cùng. Tinh thần “còn người, còn nhà giàn” trở thành biểu tượng của lòng trung thành, ý chí và trách nhiệm của người chiến sĩ Hải quân trước Đảng, Tổ quốc và Nhân dân.

Những năm qua, trước những diễn biến phức tạp trên Biển Đông, cán bộ, chiến sĩ Hải quân luôn nêu cao cảnh giác, nắm chắc tình hình, xử trí đúng đối sách, kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia – dân tộc; đồng thời góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên biển để xây dựng, phát triển đất nước. Cùng với thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, Quân chủng không ngừng nâng cao chất lượng huấn luyện, làm chủ trang bị kỹ thuật hiện đại; đẩy mạnh đối ngoại quốc phòng; gắn bó, giúp đỡ Nhân dân và ngư dân vươn khơi, bám biển; tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, xây dựng “thế trận lòng dân” trên biển vững chắc.

Với những chiến công và thành tích đặc biệt xuất sắc, Quân chủng Hải quân đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng 2 Huân chương Sao Vàng, 3 Huân chương Hồ Chí Minh và ba lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận xứng đáng đối với công lao, sự hy sinh của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, đồng thời làm sáng thêm truyền thống: “Chiến đấu anh dũng; mưu trí sáng tạo; làm chủ vùng biển; quyết chiến, quyết thắng”.

Phát huy giá trị của chân lý độc lập, tự do trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo hiện nay

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen. Tình hình thế giới, khu vực và trên biển tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng. Trong bối cảnh đó, giá trị của chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” không hề phai nhạt mà càng đặt ra yêu cầu phải bảo vệ Tổ quốc bằng bản lĩnh chính trị vững vàng, sức mạnh tổng hợp, trí tuệ và nghệ thuật xử trí đúng đắn; kiên quyết bảo vệ chủ quyền nhưng đồng thời giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.

Trước hết, xây dựng Quân chủng Hải quân vững mạnh về chính trị, làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu.

Tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm của Đảng về quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc; trọng tâm là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 44/NQ/TW về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Nghị quyết số 20/NQ/TW ngày 28/7/2026 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh; thực hiện tốt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy Trung ương về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và “5 vững”.

Đặc biệt coi trọng giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng, giáo dục truyền thống; xây dựng cho cán bộ, chiến sĩ bản lĩnh chính trị kiên định, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; có phẩm chất đạo đức trong sáng, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, ý chí quyết tâm cao, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ. Trước những vấn đề phức tạp, nhạy cảm trên biển, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải thực sự vững vàng về chính trị, tỉnh táo trước mọi tình huống, không mơ hồ, mất cảnh giác; có quyết tâm cao nhưng không nóng vội, có bản lĩnh nhưng không chủ quan, luôn hành động đúng chủ trương, đối sách của Đảng và Nhà nước.

Thứ hai, tiếp tục xây dựng Hải quân nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, thực sự là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh tổ chức, biên chế theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, đơn vị chiến đấu, đơn vị tuyến đầu. Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp huấn luyện, giáo dục / đào tạo theo hướng đồng bộ, chuyên sâu, hiện đại, sát nhiệm vụ, đối tượng tác chiến, chiến trường, tổ chức biên chế và vũ khí, trang bị.

Chú trọng huấn luyện khai thác, sử dụng, làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật mới; nâng cao năng lực tác chiến hiệp đồng, cơ động đường dài, hoạt động độc lập trong điều kiện thời tiết, thủy văn phức tạp. Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mô phỏng, trí tuệ nhân tạo và thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào huấn luyện, đào tạo và quản lý bộ đội.

Duy trì nghiêm lực lượng, phương tiện trực sẵn sàng chiến đấu; thường xuyên luyện tập các phương án, nâng cao khả năng phối hợp, hiệp đồng, xử trí hiệu quả các tình huống, không để bị động, bất ngờ; bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo và các hoạt động kinh tế biển của đất nước.

Thứ ba, phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, trọng tâm là xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trên biển.

Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ban, bộ, ngành, cấp ủy, chính quyền địa phương, đơn vị, doanh nghiệp xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, tạo thế liên hoàn, vững chắc trong khu vực phòng thủ biển, đảo. Tích cực tham gia xây dựng cơ sở chính trị, phát triển kinh tế – xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân; phát huy, huy động hiệu quả các nguồn lực, góp phần xây dựng địa bàn ven biển, hải đảo vững mạnh, tạo tiềm lực và nền tảng vững chắc cho nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác dân vận, hướng mạnh về cơ sở, gắn bó mật thiết với Nhân dân, nhất là ngư dân; thực hiện hiệu quả Chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển”, Hoạt động “Hải quân nhận đỡ đầu con ngư dân”; vận động ngư dân chấp hành nghiêm pháp luật, không khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU. Chủ động, kịp thời phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ Nhân dân trong mọi tình huống; qua đó củng cố niềm tin, tăng cường đoàn kết quân / dân, xây dựng “thế trận lòng dân” trên biển ngày càng vững chắc.

Thứ tư, bảo đảm tốt hậu cần, kỹ thuật, tài chính; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao khả năng tự chủ trong bảo đảm cho các nhiệm vụ.

Tiếp tục đổi mới phương thức bảo đảm hậu cần, kỹ thuật theo hướng chủ động, linh hoạt, vững chắc, kịp thời; kết hợp bảo đảm tại chỗ với cơ động, đáp ứng yêu cầu huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và hoạt động dài ngày trên biển, đảo.

Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát huy tinh thần tự lực, tự cường trong nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, cải tiến, hiện đại hóa và từng bước làm chủ trang bị kỹ thuật, nhất là những lĩnh vực đặc thù của Hải quân. Gắn nghiên cứu khoa học với yêu cầu thực tiễn huấn luyện, chiến đấu, khai thác và bảo đảm kỹ thuật.

Quản lý, sử dụng chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả các nguồn lực tài chính; ưu tiên cho nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, đơn vị tuyến đầu, các công trình và nhiệm vụ cấp thiết. Phát huy tiềm lực các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, sửa chữa của Quân chủng, góp phần củng cố tiềm lực quốc phòng và nâng cao chất lượng bảo đảm cho bộ đội.

Thứ năm, nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược; đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng

Chủ động nắm, phân tích, đánh giá, dự báo đúng tình hình, nhất là những điều chỉnh chiến lược, chính sách và hoạt động của các nước liên quan đến Biển Đông; kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng những chủ trương, giải pháp bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia – dân tộc trên biển, không để bị động, bất ngờ về chiến lược.

Tiếp tục đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng Hải quân theo phương châm chủ động, linh hoạt, thực chất, hiệu quả; mở rộng và làm sâu sắc quan hệ hợp tác với hải quân các nước trên cả bình diện song phương và đa phương; tăng cường hiểu biết, xây dựng lòng tin, góp phần ngăn ngừa nguy cơ xung đột, xử lý những vấn đề nảy sinh bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế. Qua đó, vừa góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Hải quân nhân dân Việt Nam, vừa tạo thế và lực thuận lợi để bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên biển phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Tròn 60 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, thế giới và tình hình đất nước đã có nhiều đổi thay, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, nhất là bảo vệ chủ quyền biển, đảo, đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao. Song, giá trị tư tưởng, ý nghĩa thời đại và sức lay động của chân lý ấy vẫn vẹn nguyên, trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn đối với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Đối với cán bộ, chiến sĩ Hải quân, thấm nhuần lời Bác không chỉ là giữ vững bản lĩnh chính trị, lòng trung thành, ý chí quyết tâm, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh để bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc, mà còn phải không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ, làm chủ khoa học – công nghệ, trang bị kỹ thuật; chủ động nắm chắc tình hình, xử trí linh hoạt, tỉnh táo, mưu trí, kiên quyết, kiên trì, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Phát huy truyền thống Quân chủng ba lần Anh hùng, cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam tiếp tục đoàn kết, khắc phục khó khăn, ra sức xây dựng Quân chủng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, có chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu ngày càng cao; thực sự là lực lượng nòng cốt bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên biển. Đó chính là sự tiếp nối và hiện thực hóa sinh động chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.