- Chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi toàn cầu đang trải qua giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ nhằm đáp ứng nhu cầu mở rộng quy mô năng lượng tái tạo tại các thị trường lớn. Tuy nhiên, dù sở hữu năng lực cơ khí chế tạo, kinh nghiệm tích lũy từ lĩnh vực dầu khí lâu năm, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nội địa vẫn đối mặt không ít rào cản về tiêu chuẩn kỹ thuật, bài toán quản trị hạ tầng, áp lực chuỗi cung ứng khắt khe, khiến việc thâm nhập sâu chuỗi giá trị toàn cầu này trước nay còn nhiều hạn chế.Điều gì làm “nản lòng” doanh nghiệp khỏi các siêu dự án quốc tế?
Việc bước chân vào lĩnh vực chế tạo ngoài khơi đòi hỏi phải đáp ứng những “hàng rào kỹ thuật” không hề nhỏ. Trước hết là bài toán tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện môi trường khắt khe. Khác với các công trình phục vụ vùng biển nhiệt đới trong nước, các cấu kiện điện gió xuất khẩu sang thị trường châu Âu (như biển Baltic) phải chịu đựng khí hậu băng giá, độ muối, mức độ ăn mòn cực cao trong suốt nhiều thập kỷ. Điều này đòi hỏi công nghệ vật liệu tiên tiến, hệ thống kiểm soát môi trường sơn phủ nghiêm ngặt (như các phòng hút ẩm, thông gió chuyên dụng) mà không phải cơ sở hạ tầng nào cũng đáp ứng được.
Bên cạnh đó, áp lực quản trị hạ tầng, điều phối chuỗi cung ứng cũng là điểm nghẽn lớn. Việc thi công đồng thời các cấu kiện siêu trường, siêu trọng đòi hỏi bãi chế tạo có quy mô lớn, phân khu chuyên biệt cùng khả năng điều phối hàng nghìn kỹ sư, công nhân và nhà thầu phụ mà không làm gián đoạn tiến độ. Chỉ cần một sai sót nhỏ trong việc tích hợp hệ thống điện cao áp, điều khiển hay viễn thông phức tạp ngay từ khâu trên bờ cũng có thể dẫn đến rủi ro lớn khi đưa ra ngoài khơi xa, khiến nhiều nhà thắp nản lòng khi tiếp cận các gói thầu EPC (Thiết kế, Mua sắm, Thi công) quy mô hàng gigawatt.
Phải đến ngày 12/9/2026, tại Trung tâm Công nghiệp năng lượng và Hậu cần kỹ thuật PTSC (TP. HCM), Công ty TNHH MTV Dịch vụ Cơ khí Hàng hải PTSC (PTSC M&C) mới chính thức hoàn thành, hạ thủy, vận chuyển 4 trạm biến áp ngoài khơi thuộc Dự án Baltica 2 (Ba Lan). Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên một sản phẩm điện gió ngoài khơi do Việt Nam chế tạo chính thức được xuất khẩu sang thị trường châu Âu.
Trải qua quá trình đánh giá năng lực khắt khe từ các chủ đầu tư quốc tế như Ørsted (Đan Mạch) và PGE (Ba Lan), liên danh Semco Maritime – PTSC M&C đã vượt qua bài toán khối lượng 16.000 tấn kết cấu thép, quy trình xử lý 120.000 m² bề mặt trong điều kiện kiểm soát ngặt nghèo. Việc hoàn thành chạy thử toàn diện trên bờ đã triệt tiêu sớm các lỗi kỹ thuật, tạo tiền đề để đưa các trạm biến áp này vượt biển phục vụ dự án 1,5 GW, dự kiến cung cấp điện cho 2,4 triệu hộ gia đình Ba Lan từ quý IV/2027.
Cơ hội và thách thức
Sự tham gia vào các chuỗi dự án quốc tế mang lại cho ngành cơ khí trong nước những cơ hội chiến lược lớn. Trước hết, làn sóng chuyển dịch năng lượng toàn cầu đang tạo ra thị trường hàng tỷ USD cho các gói thầu hạ tầng điện gió, mở ra cánh cửa bước chân vào phân khúc giá trị gia tăng cao. Bên cạnh đó, việc kế thừa nền tảng kỹ thuật, chuẩn an toàn ngặt nghèo, đội ngũ nhân sự giàu kinh nghiệm từ lĩnh vực dầu khí giúp doanh nghiệp rút ngắn đáng kể thời gian thích ứng.
Quan trọng hơn, việc một doanh nghiệp tiên phong làm được sẽ tạo ra tiền đề, hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, mở đường cho nhiều doanh nghiệp khác trong ngành công nghiệp hỗ trợ tự tin nâng cấp năng lực để cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện gió toàn cầu. Vượt qua các tiêu chuẩn khắt khe từ những tập đoàn năng lượng hàng đầu thế giới còn giúp tạo dựng hồ sơ năng lực vững chắc, củng cố uy tín quốc gia, tạo đà giành các hợp đồng quy mô lớn hơn trong tương lai.
Song hành cơ hội là những thách thức không nhỏ đòi hỏi năng lực quản trị, nguồn lực tài chính vững mạnh. Việc duy trì lợi thế cạnh tranh đòi hỏi dòng vốn liên tục để nâng cấp hạ tầng bãi chế tạo, tự động hóa công nghệ và đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm định quốc tế ngặt nghèo. Ngoài ra, doanh nghiệp nội địa còn phải đối mặt áp lực cạnh tranh trực tiếp từ những trung tâm chế tạo lớn trong khu vực châu Á có sẵn lợi thế về quy mô và chuỗi cung ứng nguyên vật liệu. Những biến động về chi phí nguyên vật liệu đầu vào như thép kết cấu cùng rủi ro vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng quốc tế đặt ra yêu cầu cấp thiết về năng lực quản trị rủi ro tài chính linh hoạt.