- Nhu cầu tiêu thụ điện năng dự báo tăng trưởng từ 10 - 12% mỗi năm trong giai đoạn 2026 - 2030 đang đặt Việt Nam trước một bài toán lớn: Làm thế nào để vừa bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, vừa hiện thực hóa cam kết Net Zero (phát thải ròng bằng 0) vào năm 2050? Câu trả lời nằm ở chiến lược đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả - xu hướng tất yếu được khẳng định tại Diễn đàn Chuyển dịch năng lượng Việt Nam năm 2026.Chiều ngày 24/6, trong khuôn khổ Hội chợ Triển lãm Quốc tế Công nghệ Năng lượng – Môi trường Hà Nội 2026 (ENTECH HANOI 2026), Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ), Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cùng các đối tác quốc tế tổ chức Diễn đàn Chuyển dịch năng lượng Việt Nam năm 2026.
Từ định hướng chiến lược đến hành lang pháp lý vững chắc
Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước đang bước vào giai đoạn tăng tốc với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030, hướng tới tầm nhìn trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Tuy nhiên, sự suy giảm nhanh chóng của các nguồn nhiên liệu hóa thạch truyền thống như than đá, dầu mỏ và khí đốt, cùng với những hệ lụy nặng nề về môi trường, đòi hỏi Việt Nam phải có những hành động quyết liệt và đồng bộ.
Chuyển dịch năng lượng không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành “chìa khóa” cốt lõi để bảo vệ môi trường, thúc đẩy tăng trưởng xanh và đặc biệt là nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Chủ trương này đã được Đảng và Nhà nước cụ thể hóa qua những quyết sách mang tính nền tảng:
- Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị: Xác định rõ mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 thông qua việc xây dựng một hệ thống năng lượng hiện đại, bền vững.
- Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị: Tiếp tục khẳng định vai trò của năng lượng sạch, năng lượng mới cùng với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là bệ đỡ vững chắc cho các ngành công nghiệp chiến lược.
- Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Vừa được Quốc hội thông qua, tạo lập một hành lang pháp lý hoàn chỉnh nhằm thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, giảm phát thải carbon trực tiếp trong sản xuất.
Trong bối cảnh đó, Diễn đàn Chuyển dịch năng lượng Việt Nam năm 2026 (diễn ra trong khuôn khổ ENTECH HANOI 2026) đã trở thành “cầu nối” quốc gia quan trọng giữa chính sách, thị trường và công nghệ, quy tụ các nhà quản lý, nhà khoa học và các doanh nghiệp tiên phong để tìm kiếm lời giải tối ưu cho thực tiễn đất nước.
Hà Nội và mô hình “hệ sinh thái năng lượng xanh” tiêu biểu
Là đầu tàu kinh tế của cả nước, Thủ đô Hà Nội đang khẳng định vai trò tiên phong bằng những kết quả thực tế vững chắc và một lộ trình chuyển đổi giàu khát vọng.
Nhìn lại giai đoạn 2021 – 2025, tổng mức năng lượng tiết kiệm trên địa bàn thành phố đạt 705,7 kTOE (tương đương 8,26% nhu cầu dự báo). Bên cạnh hệ thống điện mặt trời mái nhà đạt công suất 118 MWp, Hà Nội đã vận hành ổn định Nhà máy điện rác Sóc Sơn và Nhà máy điện rác Seraphin với tổng công suất 127 MW – một mô hình tuần hoàn tiêu biểu giải quyết đồng thời hai bài toán: xử lý rác thải đô thị và bổ sung nguồn năng lượng sạch.
Các chỉ tiêu cốt lõi của Hà Nội hướng đến trong năm 2026:
- Tiết kiệm năng lượng từ 1,6% – 1,8% so với nhu cầu dự báo.
- Tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ hằng năm (tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng).
- Quy hoạch và phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng đạt quy mô 250 MW.
- Đạt tỷ lệ 10% cơ quan, công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Đặc biệt, việc thí điểm các vùng phát thải thấp (LEZ) nhằm kiểm soát ô nhiễm không khí và giảm tải khí thải giao thông sẽ là bước đi đột phá để biến Hà Nội thành một đô thị đáng sống, hài hòa với thiên nhiên.
Công nghệ và hợp tác quốc tế: Động lực thúc đẩy chuyển dịch
Sự chuyển dịch năng lượng không thể thành công nếu thiếu vai trò dẫn dắt của công nghệ và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp. Tại diễn đàn năm nay, các xu hướng số hóa hạ tầng năng lượng, hệ thống lưu trữ điện năng tiên tiến, mô hình tòa nhà thông minh, giao thông xanh và các giải pháp giảm phát thải sâu đã được thảo luận sôi nổi.
Các doanh nghiệp nội địa lớn như VinEnergo, Viettel, Rạng Đông cùng các tập đoàn quốc tế đã đem đến nhiều giải pháp mang tính ứng dụng cao, sẵn sàng chuyển giao công nghệ để tối ưu hóa quy trình quản lý năng lượng cho doanh nghiệp Việt Nam.
Đối với một quốc gia có đường bờ biển dài và vùng đặc quyền kinh tế biển rộng lớn như Việt Nam, xu hướng chuyển dịch năng lượng còn mở ra dư địa khổng lồ cho phát triển năng lượng tái tạo biển (như điện gió ngoài khơi, năng lượng sóng, thủy triều). Việc tham gia sâu vào các liên minh chiến lược khu vực, tiêu biểu như Mạng lưới Xanh châu Á, sẽ tạo dòng vốn và trợ lực kỹ thuật quan trọng để Việt Nam làm chủ công nghệ, xây dựng một chuỗi cung ứng năng lượng biển xanh bền vững.
Hành trình hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 là một chặng đường dài đầy thách thức nhưng cũng mở ra không ít cơ hội bứt phá. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, sự đồng thuận từ các cơ quan quản lý trong việc khơi thông chính sách, tinh thần chủ động đổi mới của cộng đồng doanh nghiệp và sự thay đổi nhận thức từ mỗi người dân chính là nguồn năng lượng nội sinh mạnh mẽ nhất. Xây dựng một hệ sinh thái năng lượng xanh hôm nay chính là bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia và sự phồn vinh bền vững của Việt Nam mai sau.