- Năm 2026, dự báo ENSO chuyển pha - điều kiện khí quyển - đại dương ở trạng thái bất ổn định, có thể là nguyên nhân gây ra bão rất mạnh.
Nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia về tình hình thiên tai năm 2026 có một số diễn biến đáng chú ý.
Theo ông Mai Văn Khiêm – Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nắng nóng có khả năng kéo dài và gay gắt.
“Nắng nóng tập trung trong giai đoạn tháng 4 đến tháng 8. Nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn gia tăng, nhất là tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ” – ông Khiêm cho hay.
Về hoạt động của xoáy thuận nhiệt đới, đại diện cơ quan khí tượng cho biết, dự báo số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu thế xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm. Theo số liệu trung bình nhiều năm có khoảng 12,7 cơn trên biển Đông, trong đó có 5,1 cơn đổ bộ vào đất liền.
“Tuy nhiên năm nay cần đặc biệt lưu ý nguy cơ xuất hiện bão mạnh, thậm chí rất mạnh, tăng cấp nhanh (tiềm ẩn nguy cơ siêu bão), quỹ đạo và thời điểm hoạt động phức tạp, khó dự báo” – ông Khiêm cảnh báo.
ENSO là một trong những căn cứ quan trọng trong dự báo xu thế khí hậu, đặc biệt là mùa bão, mưa lũ trên toàn cầu và tại Việt Nam.
Theo bản tin xu thế khí hậu hạn mùa từ cơ quan khí tượng, dự báo từ tháng 4 đến tháng 6, hiện tượng ENSO có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất từ 80 – 90%, trong khi trạng thái La Nina giảm xuống dưới 10%.
Thời kỳ tháng 7 đến tháng 9 năm 2026, ENSO lại có xu hướng chuyển sang trạng thái pha El Nino với xác suất khoảng 60 – 70%, trong khi trạng thái trung tính giảm với xác suất khoảng 20 – 30%, trạng thái pha La Nina được dự báo ở mức rất thấp.
“Với tính chất chuyển pha liên tục của hiện tượng ENSO quy mô lớn như vậy, điều kiện khí quyển – đại dương sẽ ở trạng thái bất ổn định. Đây có thể là nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan trong năm 2026” – ông Khiêm nhận định.
Về xu thế thiên tai, theo đại diện cơ quan khí tượng, những tác động và hệ quả của biến đổi khí hậu khiến thời tiết và khí hậu ngày càng cực đoan, bất ổn định và bất thường hơn.
“Chúng ta không thể chắc chắn khi nào thiên tai cực đoan sẽ xảy ra, nhưng điều gần như có thể khẳng định là tần suất, cường độ và mức độ cực đoan của các hiện tượng thời tiết xấu sẽ tiếp tục gia tăng trong tương lai, không chỉ riêng trong năm 2026.
Vì vậy, việc theo dõi sát diễn biến thời tiết và cập nhật thường xuyên các bản tin dự báo, đặc biệt là dự báo ngắn hạn, là hết sức cần thiết để chủ động ứng phó” – ông Khiêm cảnh báo
Trước đó, thiên tai năm 2025 diễn ra dồn dập, khốc liệt, trên phạm vi rộng, mang nhiều yếu tố bất thường, vượt mức lịch sử.
Về bão đã có 21 cơn bão, áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông (15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới), vượt kỷ lục năm 2017 là 20 cơn (16 cơn bão, 4 áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông). Trong đó có các cơn bão di chuyển rất nhanh, cường độ rất mạnh và trái quy luật.
Về mưa lũ, ngập lụt, mưa lớn cực đoan, lũ vượt lịch sử trên 21 tuyến sông khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ.
Trong năm 2025, thiên tai đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến đời sống, sinh kế của người dân và các hoạt động kinh tế xã hội. Tính đến ngày 31.12.2025, thiên tai đã làm 484 người chết, mất tích, 811 người bị thương. Tổng thiệt hại ước tính trên 104.733 tỷ đồng.