- Ngày 13/8, tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Hòa Lạc (Hà Nội), Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản đã chính thức diễn ra với chủ đề “Kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương: Từ nền tảng công nghệ chiến lược đến hợp tác thực chất doanh nghiệp, viện trường”. Sự kiện là cột mốc quan trọng nằm trong khuôn khổ Dự án “Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của NIC”, do Chính phủ Nhật Bản tài trợ và UNDP phối hợp cùng NIC triển khai, mở ra một không gian kết nối sâu rộng giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, startup, nhà đầu tư, trường đại học, viện nghiên cứu cùng các tổ chức quốc tế của hai nước.Tối ưu hóa động lực tăng trưởng từ tri thức và công nghệ
Đánh giá cao mối quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Nhật Bản, bà Ramla Khalidi – Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam ghi nhận định hướng của Việt Nam khi đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Bà Ramla Khalidi nhấn mạnh, để Việt Nam duy trì đà tăng trưởng nhanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu, tri thức cùng đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy năng suất và tạo ra giá trị gia tăng. Điều này đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về kỹ năng, thể chế vững mạnh và đặc biệt là sự hợp tác chiến lược.
Một trung tâm đổi mới sáng tạo chỉ phát huy tối đa sức mạnh khi trở thành nơi ươm mầm cho các ý tưởng, kết nối đối tác và hỗ trợ các nhà nghiên cứu, doanh nhân khai thác triệt để các nguồn lực sẵn có. Qua đó, Trưởng Đại diện UNDP khuyến khích cộng đồng startup, các nhà khoa học và doanh nghiệp hai nước chủ động tận dụng cơ hội để biến các công nghệ tiềm năng thành giải pháp thiết thực mang lại giá trị kinh tế, xã hội và môi trường.
Đồng quan điểm, ông Hoàng Trung Hiếu – Phó Giám đốc NIC khẳng định cam kết của Trung tâm trong việc đồng hành cùng các đối tác Nhật Bản từ cơ quan chính phủ, tổ chức quốc tế, viện trường đến cộng đồng doanh nghiệp. NIC hướng tới mục tiêu tối ưu hóa nguồn lực, thúc đẩy hợp tác đa phương và kiến tạo những giá trị mới cho hệ sinh thái công nghệ.
Về phía Nhật Bản, Phó Đại sứ Ishikawa Isamu đã điểm lại lịch sử hợp tác bền chặt gần 30 năm, bắt đầu từ khi Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) lập quy hoạch tổng thể Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Ông nhận định chủ đề của Diễn đàn hết sức thiết thực trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Chính phủ Nhật Bản sẽ tiếp tục đồng hành thông qua các chương trình hợp tác cụ thể, đồng thời kỳ vọng những kết nối tại Diễn đàn sẽ tạo động lực phát triển hệ sinh thái chung, đặc biệt trong các lĩnh vực mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), giúp doanh nghiệp hai bên vươn ra thị trường quốc tế.
Nhằm hiện thực hóa các định hướng chiến lược, NIC đang từng bước xây dựng Không gian Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Nhật Bản (Viet Nam – Japan Innovation Hub) tại NIC Hòa Lạc. Nằm trong dự án hợp tác do Nhật Bản tài trợ và UNDP phối hợp triển khai, không gian này được định hình như một nền tảng thực chất cho hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và kết nối đầu tư. Nhờ lợi thế sẵn có từ việc kết nối với Trường Đại học Việt – Nhật, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam cùng cộng đồng doanh nghiệp tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Hub sẽ giữ vai trò hạt nhân kết nối công nghệ, trí tuệ và các nguồn vốn dài hạn.
Một trọng tâm hợp tác đặc biệt được chú trọng tại Diễn đàn là việc hình thành Nhóm công tác về Bán dẫn. Sự hợp tác này quy tụ Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), NIC, các doanh nghiệp bán dẫn Nhật Bản cùng 4 trường đại học kỹ thuật hàng đầu Việt Nam bao gồm: Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Công nghệ (ĐHQG Hà Nội), Trường Đại học Bách khoa (ĐHQG TP.HCM) và Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng). Nhóm công tác đảm nhận sứ mệnh thu hẹp khoảng cách cung – cầu nhân lực, gắn kết năng lực đào tạo với thực tiễn sản xuất của doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy phát triển và kết nối nhân tài, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Bài học từ Nhật Bản và sự bổ trợ chiến lược giữa hai quốc gia
Một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thành công cần thời gian tích lũy và nguồn lực dài hạn. Điển hình như hệ sinh thái của Đại học Tokyo (Nhật Bản), nơi đã ươm mầm hơn 700 startup với nhiều thương vụ IPO và M&A thành công, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư và chính phủ.
Kinh nghiệm từ Nhật Bản chỉ ra tính chất bổ trợ lẫn nhau giữa hai nền kinh tế. Việt Nam sở hữu thế mạnh về lực lượng lao động trẻ, năng động, dồi dào nhân lực phần mềm và năng lực sản xuất ngày càng hoàn thiện. Trong khi đó, Nhật Bản nắm giữ lợi thế vượt trội về công nghệ nguồn, nền tảng công nghiệp, kinh nghiệm quản trị hệ sinh thái và nguồn vốn dài hạn. Sự kết hợp này tạo ra dư địa hợp tác rộng mở trên nhiều lĩnh vực: từ nghiên cứu phát triển (R&D), đào tạo nhân lực, khởi nghiệp công nghệ cho đến sản xuất tiên tiến và mở rộng thị trường.
NIC Scale X: Bệ phóng đưa startup Việt vươn ra thị trường quốc tế
Trong khuôn khổ Diễn đàn, chương trình Tăng tốc khởi nghiệp NIC Scale X Demo Day đã diễn ra đầy ấn tượng. Đây là thành quả của lộ trình tăng tốc 13 tuần dành cho các startup tiềm năng thuộc các lĩnh vực: y tế, năng lượng sạch, công nghệ nông nghiệp, sản xuất thông minh và IoT.
Vượt qua hơn 140 dự án công nghệ sâu (deep-tech) và công nghệ khí hậu (climate-tech), Top 10 startup xuất sắc nhất đã tham gia trình diễn công nghệ và mô hình kinh doanh trước các nhà đầu tư cùng đối tác quốc tế. Bên cạnh đó, phiên thảo luận về mở rộng deep-tech xuyên biên giới – do Plug and Play điều phối với sự tham gia của ThinkZone Ventures, AES Corporation và các chuyên gia quốc tế – đã tập trung tháo gỡ các bài toán về tiếp cận thị trường Nhật Bản, chạy thử nghiệm doanh nghiệp (corporate pilot), rào cản pháp lý và vai trò của các đối tác chiến lược. Sự kiện không chỉ mở ra cơ hội thương mại hóa công nghệ mà còn đặt nền móng chắc chắn cho sự hợp tác bền vững giữa hai quốc gia trong kỷ nguyên công nghệ số.