- Sáng ngày 25/3, Hội thảo “Giải pháp ứng phó chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Hoa Kỳ” đã diễn ra tại TP.HCM. Các chuyên gia và cơ quan quản lý đã cùng cộng đồng doanh nghiệp vạch ra lộ trình nhằm bảo vệ đà tăng trưởng của khối kinh tế biển Việt Nam.Hội thảo do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) phối hợp với VCCI-HCM và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức. Sự kiện thu hút sự quan tâm lớn từ các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp trong lĩnh vực thủy hải sản, logistics và vận tải biển – những ngành có mức độ phụ thuộc cao vào thị trường Hoa Kỳ. Phát biểu tại hội thảo, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC nhận định, chính sách 150 ngày là giai đoạn chuyển tiếp đầy rủi ro. Việc chuẩn bị kịch bản ứng phó sớm là cơ sở để giảm thiểu rủi ro gián đoạn đơn hàng qua các cảng biển lớn và hạn chế tác động bất lợi đến xuất khẩu.
Dưới góc nhìn chuyên gia, GS. Trần Ngọc Anh (Đại học Indiana, Hoa Kỳ) phân tích sâu sắc về khoảng trống pháp lý tạm thời sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ vô hiệu hóa lệnh áp thuế theo Đạo luật IEEPA. Thay vào đó, Hoa Kỳ áp dụng “Phụ phí nhập khẩu tạm thời” 10% đồng nhất trên toàn cầu, kéo dài đến ngày 24/7/2026. Nhờ đó, mức thuế hiệu dụng thực tế tại cửa khẩu Mỹ đối với hàng Việt Nam tạm giảm từ 21,6% xuống 16%. Theo GS. Trần Ngọc Anh, đây là “thời điểm vàng” để doanh nghiệp tranh thủ đẩy mạnh xuất khẩu hàng tồn kho đường biển vào Mỹ trước khi thuế có nguy cơ leo thang vào tháng 7.
Tuy nhiên, bài toán xuất khẩu không chỉ nằm ở thuế. GS. Trần Ngọc Anh cũng cảnh báo về cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz từ cuối tháng 2/2026. Việc huyết mạch vận tải dầu mỏ này bị tê liệt đã đẩy giá dầu Brent vượt 120 USD/thùng, làm tăng vọt chi phí vận tải biển (cước tàu, phụ phí nhiên liệu) cho các chặng xuất khẩu từ Việt Nam đi Bắc Mỹ. Nghịch lý này đòi hỏi doanh nghiệp logistics và xuất khẩu thủy sản phải tính toán lại biên lợi nhuận và chiến lược giá.
Khi Chương 122 hết hiệu lực vào cuối tháng 7/2026, các chuyên gia dự báo ba kịch bản chính, bao gồm: (1) Mỹ áp thuế trừng phạt 301 ở mức 20-30%; (2) Bãi bỏ đạo luật do rủi ro lạm phát; (3) Thỏa hiệp thông qua Thỏa thuận ART để đưa Việt Nam vào danh sách hưởng thuế 0%. Để chuẩn bị cho các kịch bản này, đặc biệt đối với mặt hàng có nguồn gốc từ biển, yêu cầu truy xuất nguồn gốc là yếu tố sống còn. GS. Trần Ngọc Anh nhấn mạnh, việc không minh bạch nguồn gốc nguyên liệu có thể khiến hàng hóa bị giữ lại tại các cảng của Mỹ dưới sự giám sát khắt khe của Đạo luật UFLPA mở rộng.
Trong phiên thảo luận, ông Trương Thanh Xuân – Phó Trưởng phòng Thuế Xuất nhập khẩu, Cục Hải quan TP.HCM (khu vực II) đã mang đến những thông tin tháo gỡ trực tiếp cho cộng đồng doanh nghiệp. Các giải pháp cụ thể bao gồm: Tích cực đẩy nhanh thời gian thông quan, hỗ trợ giải phóng hàng hóa sớm tại cảng nhằm cắt giảm chi phí lưu kho bãi. Đồng thời, một đường dây nóng đã được thiết lập để trực tiếp giải đáp các vướng mắc phát sinh.
Đặc biệt, đối với nhóm hàng thực phẩm và thủy hải sản xuất khẩu, Hải quan khuyến nghị doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm đến các quy định vệ sinh an toàn thực phẩm của FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) để tránh rủi ro quay đầu hàng hóa. Bên cạnh đó, cơ quan Hải quan cũng lưu ý doanh nghiệp về hai vấn đề cốt lõi là tận dụng triệt để tiêu chuẩn FDA và gia tăng hàm lượng giá trị xuất xứ Việt Nam trong sản phẩm để tối ưu hóa lợi thế cạnh tranh.
Cũng tại hội thảo, dưới sự điều phối của bà Bùi Thị Ninh – Phó Giám đốc VCCI-HCM, nhiều đại diện doanh nghiệp đã trực tiếp lên tiếng về những khó khăn trong khâu giấy tờ thương mại. Nhằm đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu khắt khe của đối tác Mỹ trong khung thời gian 150 ngày, cộng đồng doanh nghiệp đồng loạt kiến nghị các cơ quan chức năng cần tinh giảm thao tác và minh bạch hóa quy trình cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).