- Khu di tích Đền Nưa – Am Tiên là quần thể lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh Quốc gia gắn liền với cuộc khởi nghĩa hào hùng của nữ anh hùng Triệu Thị Trinh. Nơi đây không chỉ là chứng tích sống động của một thời oanh liệt mà còn được mệnh danh là “huyệt đạo linh thiêng”, điểm hội tụ khí thiêng đất trời, thu hút đông đảo du khách và người hành hương tìm về chiêm bái, tưởng niệm và khám phá.
Nằm trên đỉnh núi Nưa thuộc xã Tân Ninh, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Núi Nưa có độ cao hơn 500m, từ đỉnh núi có thể phóng tầm mắt bao quát toàn cảnh đồng bằng rộng lớn, sông Chu uốn lượn và xa xa là những dãy núi trập trùng.
Am Tiên nằm sâu trong lòng núi, gắn liền với truyền thuyết về huyệt đạo linh thiêng, nơi đất trời giao hòa, thu hút hàng vạn lượt khách mỗi dịp đầu năm. Đền Nưa tọa lạc giữa không gian thanh tịnh, là nơi nhân dân thờ phụng và tưởng nhớ nữ tướng Triệu Thị Trinh cùng các bậc tiền nhân. Quần thể này đã được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia trở thành niềm tự hào của xứ Thanh.
Đền Nưa – Am Tiên là khu di tích mang ý nghĩa nghĩa lớn về lịch sử và văn hóa. Không chỉ là căn cứ địa gắn liền với cuộc khởi nghĩa oanh liệt của Bà Triệu, khu di tích còn lưu giữ những giá trị thiêng liêng của dân tộc trở thành điểm đến hành hương và chiêm bái nổi bật.
Vào năm 248, khi mới 20 tuổi, Bà Triệu đã chọn núi Nưa làm căn cứ địa để chiêu mộ nghĩa quân, phất cờ khởi nghĩa chống lại ách đô hộ của nhà Ngô. Với khí phách “Muốn cưỡi cơn gió mạnh, muốn đạp luồng sóng dữ”, bà cùng nghĩa quân đã lập nên nhiều chiến công hiển hách, trở thành biểu tượng bất khuất của phụ nữ Việt Nam.
Đền Nưa – Am Tiên không chỉ gắn liền với truyền thống yêu nước mà còn là minh chứng sống động cho khát vọng độc lập, tự do của dân tộc. Năm 1994, nơi đây được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa Quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử và văn hóa lâu bền.
Theo phong thủy, núi Nưa được xem là một trong những “huyệt đạo” linh thiêng bậc nhất Việt Nam. Tại đây, khí dương hội tụ, tạo thành vùng đất năng lượng đặc biệt. Người xưa tin rằng, đây chính là “cổng trời” – nơi giao hòa linh khí của đất trời, mang lại may mắn, sức khỏe và bình an.
Khách hành hương thường tìm đến khu vực huyệt đạo (bán kính khoảng 21m, được bảo vệ nghiêm ngặt) để cầu tài lộc, công danh và sự bình an cho gia đình. Bầu không khí trong lành, thanh tịnh cùng tiếng chuông chùa vang vọng càng khiến nơi đây trở thành chốn linh thiêng đặc biệt của xứ Thanh.
Sau khi tìm hiểu về giá trị lịch sử – văn hóa và ý nghĩa tâm linh của Đền Nưa – Am Tiên, du khách sẽ càng thêm ấn tượng khi nơi đây còn là điểm hẹn của những lễ hội đặc sắc và hoạt động văn hóa sôi nổi. Không chỉ dừng lại ở một di tích thiêng liêng, Đền Nưa – Am Tiên còn mang đến những trải nghiệm phong phú, kết nối du khách khi đến đây.
Hàng năm, vào tháng Giêng âm lịch, lễ hội Đền Nưa – Am Tiên được tổ chức long trọng, thu hút hàng vạn du khách. Lễ hội không chỉ là dịp tri ân công lao Bà Triệu mà còn là cơ hội để người dân và du khách hòa mình vào các nghi lễ truyền thống, trò chơi dân gian và không gian văn hóa đậm chất Việt.
Ngoài lễ hội, du khách đến đây quanh năm để chiêm bái, tìm về sự thanh thản trong tâm hồn và khám phá những giá trị lịch sử – văn hóa sâu sắc. Đây cũng là điểm nhấn quan trọng trong bản đồ du lịch tâm linh của Thanh Hóa.
Đền Nưa – Am Tiên không chỉ là một di tích lịch sử – văn hóa Quốc gia gắn với cuộc khởi nghĩa hào hùng của Bà Triệu mà còn là điểm đến tâm linh, nơi hội tụ linh khí đất trời. Ngày nay, nhờ sự hỗ trợ của công nghệ số và nền tảng YooLife, di tích đã được “sống lại” một cách sinh động trong không gian ảo, mở ra cơ hội để nhiều người tiếp cận, tìm hiểu và trải nghiệm dù ở bất kỳ đâu.
Theo lãnh đạo Sở Văn hóa và Du lịch Thanh Hóa cho biết: Chỉ tính từ ngày 16/02 đến ngày 26/02, Di tích Đền Nưa – Am Tiên đã đón hơn 25.000 lượt khách đến chiêm bái và thăm quan.
Đảm bảo thuận lợi và an toàn cho du khách
Đầu Xuân Bính Ngọ năm 2026, ông Tào Quang Sơn, Giám đốc Công ty CP phát triển cho biết: Di tích Đền Nưa – Am Tiên năm 2026 có sự thay đổi đang chuyển mình về các công tác quản lý của nhà nước. Đối với Cty chúng tôi đã mười năm nay phục vụ tại di tích này, nhiệm vụ của chung tôi là phục vụ trung chuyển khách bằng phương tiện xe ô tô 16 chỗ. Do di tích Am Tiên đang được chấn chỉnh, mọi cái ở trên chùa đang được tu bổ, sửa sang lại nên không bố trí được hàng quán, rồi sớ, sách, đồ lễ và các hoạt động để cho người dân tiếp cận được di tích nên tất cả đều được bố trí ở các khu vực bãi xe dưới chân núi.
Để đảm bảo các quy trình và không để xảy ra tình trạng ùn tắc đường lên đền, Công ty phải xây dựng phương án và trình lên các cơ quan chức năng và ban quản lý, chính quyền địa phương. Theo đó, chính quyền xã đã đứng ra mượn cho hơn 20.000m2 đất để Công ty tự bỏ kinh phí đầu tư san gạt làm bãi cho du khách thập phương về thăm quan di tích không bị ùn tắc đường. Do đặc thù của tuyến đường lên đền dài hơn 4km là dốc, đầu xuân du khách về chiêm bái thường gây ra những ùn tắc và dễ xảy ra tai nạn và mất an toàn giao thông. Để đảm bảo cho du khách đi lại được thuận lợi, Công ty đã tự bỏ ra với số tiền gần 1 tỷ đồng để san gạt làm bãi xe và phục vụ, trông coi hoàn toàn miễn phí cho du khách về với di tích. Ngoài ra Công ty đã phối hợp với chính quyền địa phương về an ninh trật tự để làm công tác vận chuyển hành khách trong khu vực.
Đối với lái xe phải được tập huấn trong năm và kiểm tra về nồng độ cồn, chất kích thích và những giấy tờ phù hợp theo quy định để lái xe đảm bảo an toàn cho du khách đến Am Tiên năm 2026 được an toàn. Thông tin và hướng dẫn du khách về việc viết sớ, sắp đồ lễ… đúng nơi quy định bởi đền Am Tiên đang được quy hoạch và cũng có những thay đổi mới theo phong cách như ban tổ chức và ban quản lý đề ra và tỉnh chỉ đạo.
Ông Sơn cho biết thêm: Năm 2026 là năm có nhiều đổi mới và rất bài bản, không xảy ra ùn tắc tại di tích Am Tiên, du khách về có không gian tĩnh mịch để dâng hương tại di tích là một điều đáng mừng. Là người phục vụ bao nhiêu năm nay ông thấy việc quy hoạch về dự án đền Am Tiên là rất quy mô, đảm bảo an toàn cho du khách.
Ông Sơn chia sẻ: Là đơn vị đã nhiều năm phục vụ các công việc như: Vận chuyển du khách, trông coi xe, phối hợp đảm bảo ANTT… trong và ngoài di tích, điều quan tâm nhất về vấn đề của các Công ty, doanh nghiệp khi đầu tư vào một quần thể di tích. Đặc biệt là đối với Công ty CPPT đang gặp rất nhiều trắc trở và khó khăn không ổn định, sự thay đổi từ những cái gì liên quan đến di tích Am Tiên đang được chuyển đổi và mới. Để gỡ được khó khăn cho Cty, doanh nghiệp đã hoạt động, phục vụ di tích lâu nay cần có cơ chế làm sao cho đơn vị được đấu thầu hoặc đầu tư, quản lý trong một thời gian nhất định thì doanh ngiệp mới dám đầu tư mạnh vào dự án. Để đầu tư bến, nền, bãi xe sạch đưa vào phục vụ đưa đón du khách đối với doanh nghiệp đó là cả một vấn đề. Nhưng để vì sự phát triển chung cho cả tỉnh Thanh Hóa thì theo tôi cái việc đó cũng nên làm.
Ông Sơn chia sẻ thêm, Được sự đồng ý của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Thanh Hóa về việc thực hiện dự án quần thể lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh Quốc gia Đền Nưa – Am Tiên, đối với Công ty CPPT đã nhiều năm phục vụ tại di tích này sẽ bị hạn chế các vấn đề về thu nhập vì các khoản đầu tư của Công ty đã đầu tư trước đó như san gạt đất làm bãi để xe, xe ô tô đưa đón du khách, tiền công trả người lao động… không biết lúc nào mới thu hồi lại được.
Cuối năm 2025 đầu 2026, Cty CPPT đã phải đầu tư thêm 10 xe ô tô mới để đáp ứng phục vụ về cái thay đổi mới của Am Tiên, với số tiền bỏ ra để đầu tư như vậy có thể làm chỉ trong vòng được một vài tháng hay là một năm, sang năm lại cơ chế thay đổi khác thì đó lại là điểm bất cập. Cái nữa, khi công ty đã đầu tư một khoản vốn lớn để san gạt một khu diện tích tới 20.000m2 đất để cho du khách về lấy chỗ đậu đổ không gây ùn tắc thì phải đầu tư ra hàng tỷ đồng, trong khi đó để bố trí như một bãi xe thì chúng tôi phải bố trí tới gần 25 Nhân lực, tiền lương là Công ty phải trả, trong khi đó không có nguồn thu từ các bãi xe vì phải phục vụ để trông cho du khách.
Đối với các di tích mà tỉnh đang chú trọng phát triển để thu hút được lượng khách từ các tỉnh ngoài về thì chúng tôi sẽ thực hiện theo chủ trương và chính sách mới của tỉnh để phát triển chung cho tương lai của xã nhà nói riêng và tỉnh Thanh Hóa nói chung. Mong muốn của ông Sơn về các vấn đề đang phát triển của di tích Am Tiên tiến sẽ chuyển mình mạnh mẽ và sẽ có nhiều mặt tích cực, có chính sách về khu vực đậu, đỗ xe hay là phục vụ đưa đón khách bằng phương tiện ô tô và có thể bằng cáp treo hay các đường nội bộ thì tương lai di tích Am Tiên sẽ là một trong những tầm cỡ của nước nhà mà cả thế giới phải biết đến về cái quần thể di tích này.