Liên hiệp Hội Việt Nam trước Đại hội IX: Khơi thông nguồn lực trí thức cho giai đoạn mới

Liên hiệp Hội Việt Nam trước một chặng đường mới

Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031, sẽ diễn ra trong hai ngày 27-28/8 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội. Không chỉ là sự kiện tổng kết một nhiệm kỳ và xác định phương hướng cho giai đoạn tiếp theo, Đại hội còn diễn ra vào thời điểm yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang đặt ra ngày càng rõ nét đối với đất nước.

Trong bối cảnh đó, vai trò tập hợp, kết nối và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ càng trở nên quan trọng. Đại hội IX được kỳ vọng sẽ tạo tiền đề cho những thay đổi thực chất trong nội dung và phương thức hoạt động, đồng thời mở rộng không gian để tri thức, sáng kiến và các đề xuất khoa học tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra những yêu cầu mới đối với việc phát huy nguồn lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là cơ sở để Liên hiệp Hội Việt Nam tiếp tục xác định rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc tập hợp đội ngũ trí thức, kết nối các tổ chức thành viên và đưa tri thức khoa học đến gần hơn với những yêu cầu của thực tiễn.

Hành trình hơn bốn thập kỷ xây dựng mái nhà chung của trí thức

Trải qua hơn bốn thập kỷ xây dựng và phát triển, Liên hiệp Hội Việt Nam từng bước trở thành nơi quy tụ đông đảo đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong và ngoài nước. Hiện nay, Liên hiệp Hội Việt Nam tập hợp khoảng 3,7 triệu hội viên, trong đó có khoảng 2,2 triệu trí thức; 126 hội thành viên, gồm 92 hội ngành toàn quốc và 34 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố, cùng 575 tổ chức khoa học và công nghệ.

Nguồn lực này hoạt động trên nhiều lĩnh vực, từ khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ đến khoa học xã hội, y tế, giáo dục, nông nghiệp, môi trường và nhiều chuyên ngành khác. Quy mô đó không chỉ phản ánh sự phát triển của hệ thống mà còn cho thấy tiềm năng lớn trong việc huy động tri thức phục vụ những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

Qua 8 kỳ Đại hội, Liên hiệp Hội Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển gắn với những yêu cầu khác nhau của đất nước. Đại hội I năm 1983 là dấu mốc thành lập, đặt nền móng cho sự hình thành một tổ chức tập hợp đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ. Những nhiệm kỳ tiếp theo từng bước hoàn thiện tổ chức, mở rộng mạng lưới hội thành viên và xác định rõ hơn các lĩnh vực hoạt động.

Trong quá trình đó, Liên hiệp Hội Việt Nam tập trung vào các nhiệm vụ như tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức; tư vấn, phản biện và giám định xã hội; triển khai hoạt động khoa học và công nghệ; phổ biến kiến thức; thúc đẩy sáng tạo kỹ thuật; hợp tác quốc tế và tôn vinh trí thức.

Đặc biệt, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội là một trong những lĩnh vực thể hiện rõ vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam trong việc kết nối tiếng nói khoa học với các vấn đề của đời sống. Cùng với đó, hoạt động phổ biến kiến thức và tôn vinh đội ngũ trí thức cũng góp phần lan tỏa giá trị của khoa học, khuyến khích sự sáng tạo và đóng góp cho cộng đồng.

Từ một tổ chức tập hợp các hội thành viên, Liên hiệp Hội Việt Nam ngày càng thể hiện rõ vai trò cầu nối giữa đội ngũ trí thức với Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và xã hội. Giá trị của “mái nhà chung” không chỉ nằm ở số lượng hội viên hay tổ chức thành viên, mà còn ở khả năng tạo dựng môi trường để các nhà khoa học, chuyên gia và tổ chức khoa học và công nghệ trao đổi, phối hợp và đóng góp chuyên môn.

Đại hội IX và yêu cầu đổi mới từ thực tiễn

Bước vào nhiệm kỳ 2026-2031, Liên hiệp Hội Việt Nam đứng trước những yêu cầu mới. Đại hội IX có nhiệm vụ đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII, chỉ ra những kết quả đã đạt được cũng như những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện, từ đó xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và các giải pháp chủ yếu cho nhiệm kỳ mới.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu đổi mới không chỉ dừng ở việc điều chỉnh phương hướng hoạt động, mà cần được cụ thể hóa bằng những cơ chế và phương thức phù hợp để nâng cao hiệu quả kết nối, tập hợp và phát huy nguồn lực trí thức.

Hướng tới Đại hội IX, công tác chuẩn bị được triển khai đồng bộ. Ban Chỉ đạo Đại hội cùng các Tiểu ban về Nhân sự, Văn kiện, Tổ chức phục vụ và Tuyên truyền đang thực hiện các nội dung theo kế hoạch. Trong đó, việc xây dựng và hoàn thiện Văn kiện Đại hội được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm.

Liên hiệp Hội Việt Nam tập trung hoàn thiện ba nội dung gồm Báo cáo chính trị trình Đại hội IX, Điều lệ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam sửa đổi và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội IX.

Quá trình xây dựng văn kiện được thực hiện theo hướng mở rộng lấy ý kiến từ các hội thành viên, tổ chức khoa học và công nghệ, chuyên gia và nhà khoa học. Việc tập hợp ý kiến từ nhiều chủ thể góp phần giúp các văn kiện phản ánh sát hơn yêu cầu thực tiễn, đồng thời tiếp nhận thêm những đề xuất từ chính đội ngũ đang trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Nếu Báo cáo chính trị xác định những định hướng lớn của nhiệm kỳ mới, Chương trình hành động sẽ là cơ sở để cụ thể hóa các mục tiêu thành những nhiệm vụ và giải pháp trong quá trình triển khai. Đây là yếu tố quan trọng để các định hướng của Đại hội có thể được chuyển thành kết quả trong hoạt động của toàn hệ thống.

Đưa nguồn lực trí thức đến gần hơn với thực tiễn

Yêu cầu của giai đoạn phát triển mới không chỉ đặt ra vấn đề mở rộng quy mô tập hợp trí thức mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng kết nối và hiệu quả đóng góp. Đội ngũ trí thức cần có thêm điều kiện để trao đổi chuyên môn, phản biện, đề xuất sáng kiến và tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Với mạng lưới hội thành viên và các tổ chức khoa học và công nghệ rộng khắp, Liên hiệp Hội Việt Nam có nền tảng để tiếp tục phát huy vai trò kết nối các nguồn lực trí tuệ. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những kết quả nghiên cứu, ý kiến chuyên gia và sáng kiến khoa học có thêm cơ hội được ứng dụng và đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của đất nước.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành những lĩnh vực có ảnh hưởng ngày càng lớn, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội; phổ biến kiến thức; thúc đẩy sáng tạo kỹ thuật; hợp tác quốc tế và hoạt động khoa học và công nghệ tiếp tục là những kênh quan trọng để chuyển hóa tri thức thành các giải pháp cụ thể.

Đại hội IX vì vậy không chỉ đánh dấu sự chuyển tiếp giữa hai nhiệm kỳ mà còn là thời điểm để Liên hiệp Hội Việt Nam xác định rõ hơn vị trí của mình trong giai đoạn phát triển mới. Kỳ vọng đặt ra đối với nhiệm kỳ 2026-2031 là tiếp tục củng cố sự gắn kết trong hệ thống, nâng cao chất lượng hoạt động và tạo thêm điều kiện để đội ngũ trí thức đóng góp bằng năng lực chuyên môn, kinh nghiệm và các sáng kiến có giá trị thực tiễn.

Khi tri thức được kết nối hiệu quả hơn với nhu cầu phát triển của đất nước, vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam sẽ không chỉ được thể hiện ở quy mô của một hệ thống tập hợp đông đảo trí thức, mà còn ở khả năng tạo ra những đóng góp cụ thể từ khoa học, công nghệ và sức sáng tạo của đội ngũ chuyên gia. Đó cũng là một trong những kỳ vọng đáng chú ý hướng tới Đại hội IX và chặng đường phát triển tiếp theo của Liên hiệp Hội Việt Nam.