- Trong những năm gần đây, Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải vươn lên trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của Hải Phòng, giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế phía Bắc. Tuy nhiên, đà phát triển này cũng kéo theo những sức ép ngày càng rõ rệt về môi trường và sinh kế, đặt ra yêu cầu phát triển bền vững.
Mở ra cơ hội phát triển kinh tế
Trong giao thương, hệ thống giao thông tại Đình Vũ – Cát Hải mang lại nhiều cơ hội cho đặc khu Cát Hải nói riêng, thành phố Hải Phòng nói chung. Cảng nước sâu Lạch Huyện là cảng lớn nhất miền Bắc, đồng thời là cửa ngõ giao thương quốc tế của Việt Nam. Với khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lên đến 132.000 DWT và công suất vận chuyển cao, cảng góp phần tạo điều kiện cho các đơn vị xuất nhập khẩu tối đa hóa quy mô hoạt động, nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa.
Ngoài ra, từ khu kinh tế, hàng hóa có thể vận chuyển dễ dàng, thuận tiện qua sân bay quốc tế Cát Bi – đầu mối hàng không của toàn vùng duyên hải Bắc Bộ. Sự liên kết đa phương thức này là lợi thế chiến lược, giúp việc lưu thông hàng hóa trở nên ổn định, tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của khu vực.
Sự xuất hiện của các khu công nghiệp và dự án quy mô lớn đã tạo ra bước chuyển rõ rệt về kinh tế tại Cát Hải. Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, trong hai năm gần đây, Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải đã thu hút gần 32 tỷ USD với hơn 300 dự án đầu tư trong và ngoài nước.
Nhiều nhà đầu tư lớn đã hiện diện tại đây như Tập đoàn LG (hơn 8,2 tỷ USD) và Tổ hợp sản xuất ô tô VinFast (7,6 tỷ USD), không chỉ mang lại nguồn vốn lớn mà còn góp phần hình thành các trung tâm sản xuất công nghiệp tại địa phương. Các dự án này đóng vai trò hạt nhân trong việc thu hút thêm nhiều đơn vị cung ứng linh kiện, dịch vụ hậu cần và vận tải.
Dòng vốn đầu tư từ các doanh nghiệp gia tăng đã thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp – dịch vụ. Khi các nhà máy, trung tâm logistics đi vào hoạt động, nhu cầu lao động trong nhiều lĩnh vực tăng lên, người dân dần chuyển từ nghề bám biển sang làm việc trong khu công nghiệp, kho bãi hoặc các dịch vụ liên quan. Điều này tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho lao động địa phương, đặc biệt là lực lượng lao động trẻ, giúp họ ổn định thu nhập và sinh kế.
Những điểm nghẽn trong quá trình phát triển của khu kinh tế
Ngư dân Nguyễn Thị Thúy, sinh sống ở Tổ dân phố Tiến Lộc, đặc khu Cát Hải chia sẻ: “Bến đậu thuyền truyền thống đã bị san lấp, phun đất để xây dựng khu công nghiệp khiến tàu thuyền không còn nơi neo đậu ổn định, người dân chúng tôi đứng trước nguy cơ bỏ nghề”.
Anh Khúc Kim Thắng, ngư dân địa phương cho biết, trước đây thuyền đậu gần nhà, ra khơi thuận tiện, nhưng giờ đây phải di chuyển gần 2 tiếng, tốn nhiều thời gian và chi phí nhiên liệu. Việc phải đi xa hơn đến ngư trường khiến cuộc sống ngư dân ngày càng khó khăn, bấp bênh.
Quá trình mở rộng khu công nghiệp và hạ tầng cảng biển đã thu hẹp diện tích phục vụ sản xuất truyền thống. Nhiều khu vực ven biển trước đây là nơi neo đậu tàu thuyền được chuyển đổi mục đích sử dụng, khiến ngư dân thiếu bến bãi neo đậu.
Bên cạnh đó, hoạt động san lấp mặt bằng cũng ảnh hưởng đến môi trường ven biển, khiến nguồn nguyên liệu cá phục vụ sản xuất cũng giảm dần. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân, đặc biệt là những hộ làm nghề đánh bắt thủy sản.
Cùng với đó, sự phát triển mạnh của hoạt động công nghiệp và giao thông vận tải cũng làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường. Theo báo cáo của cơ quan chức năng thành phố Hải Phòng, kết quả quan trắc cho thấy ô nhiễm không khí tại khu kinh tế có xu hướng gia tăng, với hàm lượng bụi mịn vượt ngưỡng cho phép tới 60,19% và tiếng ồn vượt 26,85%.
Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến người dân, làm gia tăng các bệnh về đường hô hấp và gây căng thẳng kéo dài do tiếng ồn.
Chất lượng nước tại một số sông, hồ quanh khu kinh tế có dấu hiệu suy giảm do tiếp nhận nước thải chưa được xử lý triệt để. Tại một số khu vực, nước chuyển màu đen, bốc mùi hôi, ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt hằng ngày ở địa phương. Điều này cho thấy vấn đề ô nhiễm tại khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải đang tác động tiêu cực đến sức khỏe và đời sống người dân.
Chính quyền địa phương đã triển khai một số chính sách hỗ trợ như tăng cường kiểm soát hoạt động xả thải của các doanh nghiệp và triển khai các chương trình chuyển đổi sinh kế cho người dân. Tuy nhiên, trước những đổi thay mạnh mẽ của khu kinh tế, các phương án được đề ra vẫn chưa giải quyết triệt để khó khăn về bến neo đậu và ổn định hoạt động đánh bắt của người dân.
Sự phát triển nhanh của Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải đang tạo ra động lực tăng trưởng rõ rệt, nhưng cũng đặt ra những áp lực không nhỏ lên môi trường và đời sống người dân. Việc cân bằng giữa tăng trưởng và bảo vệ sinh kế sẽ là bài toán then chốt để khu vực này phát triển bền vững.