- Cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông không còn là câu chuyện địa chính trị xa xôi mà đã trực tiếp trở thành “cơn bão” quét qua các tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới. Khi những điểm nóng an ninh bùng phát trên biển, dòng chảy thương mại toàn cầu lập tức bị xáo trộn, đẩy các doanh nghiệp vận tải và xuất nhập khẩu vào một giai đoạn đầy biến động. Đối với một “thành phố cảng” như TP. Hồ Chí Minh (TP.HCM) – cửa ngõ giao thương quan trọng nhất cả nước, sự bất ổn của an ninh biển mang lại những áp lực vô cùng lớn. Với kim ngạch xuất khẩu chiếm tỷ trọng đáng kể trong nền kinh tế quốc gia, mức độ phụ thuộc của Thành phố vào thương mại quốc tế là rất cao. Khi các tuyến vận tải biển bị nghẽn mạch, những ngành hàng thế mạnh như điện tử, dệt may, da giày, thủy sản sẽ là những đối tượng đầu tiên chịu tổn thương. Việc chi phí logistics tăng gấp nhiều lần không chỉ gây áp lực lên dòng tiền mà còn khiến doanh nghiệp mất đi tính chủ động trong việc điều tiết sản xuất, đặt ra yêu cầu cấp bách về việc rà soát lại toàn bộ kịch bản giao nhận và quản trị rủi ro hợp đồng hàng hải.
Tại chương trình Cafe Doanh nhân lần thứ 87, diễn ra vào ngày 21/3, các chuyên gia trên địa bàn thành phố đã cùng nhau thảo luận về tác động của cuộc xung độ, đồng thời đưa ra một số khuyến nghị hỗ trợ doanh nghiệp “vượt sóng”. Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), kiêm Phó Chủ tịch Liên đoàn Giao nhận và Vận tải Quốc tế (FIATA) cho biết, xung đột hiện nay đang tác động trực tiếp đến doanh nghiệp Việt Nam thông qua “điểm nghẽn” chiến lược: Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển 25% lượng dầu thô và nhiều loại hàng hóa quan trọng toàn cầu.
Theo ông Khoa, khi tuyến đường này bị gián đoạn, thị trường sẽ chịu tác động nặng nề qua ba kênh chính là giá năng lượng, chi phí vận tải, rủi ro chuỗi cung ứng, điển hình như việc lưu lượng tàu qua khu vực này đã giảm tới 97%, buộc các hãng tàu lớn phải thay đổi hành trình vòng qua châu Phi. Sự thay đổi này không chỉ khiến thời gian vận chuyển kéo dài gấp ba lần mà còn làm phát sinh hàng loạt phụ phí khẩn cấp, đẩy giá cước lên cao và gây áp lực lớn lên dòng tiền của doanh nghiệp.
Trước thực trạng đó, ông Khoa nhấn mạnh, cuộc khủng hoảng này đang buộc chuỗi cung ứng toàn cầu phải tái cấu trúc theo hướng linh hoạt, đa phương thức. Ông khuyến nghị doanh nghiệp dịch vụ logistics không nên báo giá cố định dài hạn trong giai đoạn biến động, cần xây dựng ít nhất 2 – 3 tuyến vận chuyển dự phòng, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh để nâng cao năng lực thích ứng. Đối với các chủ hàng, ông Khoa lưu ý cần lập kế hoạch dự phòng cho thời gian giao hàng dài hơn, tăng cường lượng hàng tồn kho an toàn, đồng thời phải rà soát lại cấu trúc chi phí và đa dạng hóa thị trường để tránh phụ thuộc quá mức vào các tuyến đường rủi ro. Tóm lại, đây vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để những doanh nghiệp thích ứng nhanh có thể bứt phá và phát triển bền vững trong dài hạn.
Ông Nguyễn Khắc Hiếu, ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công Thương TP.HCM đánh giá, với độ mở kinh tế lớn, thành phố đang chịu tác động lan tỏa rõ rệt từ xung đột Trung Đông, đặc biệt ở các nhóm ngành trọng điểm như điện tử, dệt may, da giày, nông thủy sản. Ông Hiếu phân tích rằng, sự gián đoạn này không chỉ dừng lại ở giá năng lượng mà còn ảnh hưởng trực tiếp vào tiến độ giao hàng, dòng tiền của doanh nghiệp, với các kịch bản rủi ro kéo dài từ vài tuần đến hàng tháng, làm suy giảm nghiêm trọng sức cạnh tranh quốc tế.
Trước tình hình đó, đại diện Sở Công Thương TP.HCM khuyến nghị, doanh nghiệp thành phố cần chủ động rà soát lại kế hoạch sản xuất, làm việc sớm với các đơn vị bảo hiểm và logistics để cập nhật phụ phí, đồng thời phải nhanh chóng cơ cấu lại nguồn cung và thị trường tiêu thụ để nâng cao năng lực chống chịu trước các cú sốc bên ngoài. Nhìn từ góc độ an ninh hàng hải, việc các tàu vận tải phải thay đổi lộ trình để tránh các khu vực nguy hiểm không chỉ đơn thuần là kéo dài thời gian hành trình. Khi các con tàu buộc phải vòng qua mũi Hảo Vọng thay vì đi qua các tuyến ngắn hơn, áp lực về nhiên liệu và phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh lập tức leo thang.
Ông Phạm Văn Việt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may thời trang TP.HCM nhận định, thực tế cho thấy cước vận chuyển container 40 feet đã bị đẩy lên mức cao kỷ lục, trong khi nguồn cung khí đốt, nguyên liệu bị gián đoạn nghiêm trọng. Những biến động này không chỉ bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp mà còn trực tiếp đe dọa đến vị thế cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế, đặc biệt tại các khu vực xa xôi như Mỹ và Châu Âu.